Amatör Telsizci Belgesi nedir ? Ne işe yarar ? Nasıl alınır ? Offroad ile ilişkisi nedir ?

Off-road Temel Teknik Bilgiler
Sevgili off-road ve doğa tutkunu arkadaşlar, Off-road Temel Teknik Bilgiler yazı dizimizin bir paylaşımı ile daha birlikteyiz. Vereceğim bilgiler; konsantre, teknik temele dayalı, yaşanmış tecrübeleri içeren ve bazıları off-road literatüründe ilk kez isim bulacak detayları içeren paylaşımlardır. Okuyuculara fayda sağlaması dileği ile.
Bu günkü konumuz Amatör Telsizci Belgesi :
Sevgili arkadaşlar bildiğiniz gibi her yıl 2 defa Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü tarafından , amatör telsizcilik sınavı yapılmaktadır. Müteakip ilk sınav 29 Mart 2020 Pazar günü. Son başvuru 13 Mart 2020. Bu yüzden bu konuyu biraz öne aldım. Aşağıda, telsiz off-road hayatımızın neresinde ‘yi de açıklamaya çalıştım.
Sınav süreci ile ilgili kendi öneri ve tespitlerimi sizlerle paylaşmak isterim. Öncelikle sınav bir bilgi sınavıdır. Yani günlük hayatımızda yaşam kültürü içinde elde edilen genel bilgilerle aşılabilecek bir sınav değildir. Daha önce konuya özel ilginiz olmamış ise, eğitim alanınız ilgili değil ise veya meraklı ve hızlı öğrenen bir yapınız yok ise, kısa zaman içinde sınavda başarılı olacak bilgileri edinmeniz çok mümkün olamayacaktır. Bu durum sınava girmenize engel olmadığı gibi, sınavda başarılı olmanıza da engel değildir aslında. Bu durumda genel olarak izlenen yol, konu odaklı çalışma yerine soru odaklı çalışma olacaktır. Aşağıda hem kendi izlediğim yol hem de önerilerimle ilgili bilgileri aktaracağım.
Ben belgemi üç sene önce aldım. Hedef olarak kendime ilk aşamada C sınıfı belgeyi koydum ve soru odaklı çalışmak yerine, konu odaklı çalışma yöntemini seçtim. Bilgi öğrenme açısından bu yöntemin daha doğru olduğu kanaatindeyim. İki sene önce de A sınıfı belge almak için sınava tekrar girdim. Konular daha geniş ve teknik olduğu için ikinci girişimde izlediğim yol konu odaklı olduğu kadar soru odaklı da oldu.
Offroad ‘cular açısından sınıfın önemi daha çok nerede biraz ona da değinmek istiyorum. Aşağıda verdiğim kaynaklarda bulabileceğiniz band planlarında, gerek frekans kullanımı gerekse cihaz gücü açısından, sınıflara bağlı olarak sınırlayıcı unsurlar vardır. Eskiden arazide CB (citizen band, halk bandı) olarak bilinen 27 Mhz cihazlar  özellikle offroad ‘da yaygındı. Bu cihazlar herhangi bir lisans veya belge gerektirmemekte. Sadece, 4 Watt güç sınırı dahilinde cihazlar kullanılmalı. Ancak güncel offroad kullanıcılarında CB cihaz ya yok, ya da olsa bile aktif değil. Bunun yerine daha çok, PMR el cihazları kullanılmakta. Bu cihazlar da 446 Mhz bandında ve 0.5 Watt güç sınırında olmak ve cihazların başka frekanslara erişimi kısıtlanmış olmak kaydıyla lisans veya belge gerektirmemekte. Buraya kadar herhangi bir belge almadan telsiz kullanabileceğinizi anlamış olmalısınız. Yukarıdaki sınırlar dahilinde herhangi bir belge ve lisansa ihtiyacımız yok.
Bizler ise arazide yukarıdaki cihazlardan ziyade, dual band olarak bilinen VHF ve UHF bandlarında hizmet veren 5-8 Watt el cihazları veya 25-40 Watt araç cihazlarını kullanıyoruz. Bu cihazları bulundurmak için mutlaka Amatör Telsizci olma zorunluluğu vardır. Belgesiz olarak cihaz bulundurma ile ilgili altından kalkılamayacak büyüklükte maddi yaptırımlar söz konusudur. (yanlış bilmiyorsam 100,000.00 TL) Bu yüzden dual band cihazımız var ise mutlaka amatör telsiz belgemizi de alalım.
Şimdi sınıf ile ilgili bilgiyi aktarayım. Yukarıda bahsettiğimiz 144-146 ve 430- 440 bandında çalışan cihazlar, C sınıfı amatör telsizciler tarafından 5 Watt güç sınırına, A ve B sınıfı amatör telsizciler tarafından 75 Watt güç sınırına kadar kullanılabilir. Yani C sınıfı amatör telsizci iseniz, 8 Watt el telsizi veya 25 Watt araç telsizi kullanamazsınız. Bu yüzden nihai hedefiniz asgari B sınıfı olmalı.
Çalışma sistematiği içerisinde ulaşabildiğim kaynakları ve kendi çalışmalarımı sizlerle paylaşacağım. Kendi çalışmalarımı aşağıda aktaracağım, ancak diğer kaynakları hem emeğe saygı hem de telif hakları nedeniyle, ismen değineceğim varsa linklerini paylaşacağım. Bunlar benim ulaşabildiğim kaynaklardır. Bunların dışında önerileri olan arkadaşlarımız da yorumlarda kendi önerilerini ve dokümanlarını paylaşırlar ise, uzun yıllar fayda sağlayacak bir arşiv paylaşımı oluşturmuş oluruz.
Konuların çalışılması için, TRAC ESKİŞEHİR ŞUBESİ (TA2KF) tarafından hazırlanan bir dokümandan faydalandım.
Google da “trac sınav hazırlık pdf” yazarsanız ilk gelecek link, http://www.tcswat.org/bilgi/Sinav/TA2KF.pdf olacaktır.
Mevzuat için;
1-) Resmi Gazetede yayınlanan, “Özel Telsiz Sistemleri Yönetmeliği” ‘ni kaynak olarak kullanabilirsiniz. Yönetmeliğe, google ‘a “özel telsiz sistemleri yönetmeliği pdf” yazarsanız gelecek linklerden veya doğrudan http://trac.org.tr/assets/front/lib/belgeler/ozeltelsizsistemleriyonetmeligi.pdf linkinden ulaşabilirsiniz.
2-) Kıyı Liman Genel Müdürlüğünün yayınladığı “KIYI EMNİYETİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AMATÖR TELSİZCİLİK SINAV VE BELGELENDİRME YÖNETMELİĞİ” ‘ne
linkinden ulaşabilirsiniz.
Soru ve sınav çalışmalarında oldukça hızlandırıcı bir uygulama olan, Bekir AYBAR (TA8LBA) tarafından hazırlanan “Amatör Telsiz Sınavı” cep telefonu uygulamasını indirmenizi şiddetle tavsiye ederim. Google Play ‘de arama kısmına “Amatör Telsiz Sınavı” yazdığınızda, BAYBAR geliştiricisi tarafından yazılan program gelecektir. Program hem soru bankasının tamamını sunmakta, hem de örnek sınavlar ile durumunuzu değerlendirmenize yardımcı olmakta.
WEB tabanlı benzer bir kaynağa da https://antrak.org.tr/online-sinav/ linkinden ulaşabilirsiniz.
Şimdi gelelim kendi çalışmalarıma.
Aşağıda tamamı bulunmakta.
Sınav üç bölümden oluşmakta,
1- İŞLETME, 2 – TEKNİK, 3 – ULUSAL VE ULUSLAR ARASI DÜZENLEME.
1. Bölüm için özet bir çalışma yaptım. Altı sayfalık bu dokümandaki bilgileri öğrenir iseniz, soru bankasında yer alan işletme bölümüne ait tüm soruları yapacağınızı garanti ederim. Sadece Fonotik alfabeye deyinmedim. Onu da ezberlemenizi tavsiye ediyorum zaten.
Örneğin;
Uluslar arası çağrı kodları ile ilgili yüzlerce kod olmasına rağmen, soru bankasında sadece 7 ülke için soru var.
Hangi ilin hangi bölgede olduğu ile ilgili soru bankasında sadece 8 il var.
Q kodları ve muhtelif kısaltmalar ile ilgili oldukça azaltılmış bir özet mevcut.
Frekans band planı üzerinde 15 satırlık bilgi ile tüm soruları yapmanız mümkün.
Mors alfabesinde ezberleyeceğiniz 10 harf ile tüm soruları yapabilirsiniz.
Vs vs.
Maalesef bu çalışma şimdilik sadece 1inci bölüm ve kısmen 2inci bölüm soru bankası için mevcut. 2inci bölümün kalanı ve 3üncü bölüm için çalışmalarım devam ediyor yetişir ise sınavdan önce dosyalar kısmına yükleme yapacağım.
Hazırlık içinde olan herkese başarılar dilerim. Belgesi olmayan arkadaşlarımızı da, müteakip dönemde mutlaka belge almalarını tavsiye ederim.
Saygılar, Sevgiler.
02.03.2020
Süleyman ATILGAN
.

ÖZET ÇALIŞMA :

İŞLETME
Bölgeler :
Edirne       -> 1
Ankara      -> 2
Manisa      -> 3
Adana       -> 5
Yozgat       -> 6
Erzincan   -> 7
Malatya     -> 8
Şanlıurfa   -> 8
Çağrı İşaretleri :
DL : Almanya
VK : Avustralya
ON : Belçika
PY : Brezilya
LA : Norveç
EA : İspanya
LZ : Bulgaristan
K soneki : Dernek, klüp TA2KA
Q kodları:
QTR : Saat kaç
QRV : Göndermeye geçmeden önce, Hazır mısın
QRS : Daha yavaş gönderin
QRX : Beni tekrar ne zaman arayacaksınız
QSK : Beni duyabiliyormusunuz
QTH : Mevkiniz neresidir, İstasyonunuzun tam olarak yeri neresidir
QSY  : Frekans değiştirdiğinizi belirtmek için
QST  : Genel mesaj, duyuru, bülten
QRL  : Meşgulüm
QRT  : Göndermeyi durdurayım
QRZ  : Kendini tanıtır mısın, Beni kim çağırıyor
QSV  : Bir dizi V harfi göndereyim mi
QRM : Diğer istasyonlardan parazit aldığınız belirtir
AR     : Over, Yayın sonu
CQ     : Genel çağrı
CL     : Closing, Haberleşmeyi tamamen kesiyorum, İstasyonumu Kapatıyorum
73     : Selamlar
Terim, Tanım ve Kısaltmalar :
CONTEST   : Yarışma, amaç maksimum QSO yapmak.
RST=5         : Mükemmel okunuyor
R5                : Rahat ve net okunabilen bir sinyal seviyesini, Oldukça iyi sinyal
SSB             : Single Side Band
CW             : Continious Wave (Sürekli Dalga)
Pie-up       : Yığılma (QSO Yağmuru)
Röle           : Doğrudan haberleşemeyen istasyonların haberleşmesini sağlar
MAYDAY : Tehlike anında yapılan çağrı
UTC           : Universal Time Coordinated, Uluslar arası amatör radyo haberleşmesinde kullanılan saat sistemi
MSA          : Ulusal saat
Simplex    : Tek frekans kullanılır, haberleşme tek yönlüdür
Dummy Load     : Suni anten, Verici çıkış test ve kontrolleri sırasında, havada gereksiz karıştırmalara sebep olmamak için kullanılır
IARU ZONE 20 : QSL kartlarında yazılı Türkiye ‘nin bölge numarası
Broadcast : Tek yönlü radyo yayını
RTYY        : Radyo Teletype’e
CQ DX CQ DX CQ DX de TA2KA TA2KA TA2KA : Uzak mesafe istasyonlarında genel bir çağrı
Crossband : Ayrı bandlardan almak ve göndermek
IF             : internal frequency, Ara frekans
Uplink     : Yerden uyduya olan frekansı (Çıkış)
BCI          : Broadcast radio interference, Radyo yayın, enterferansı
CALL SIGN   : Çağrı İşareti
EU          : Avrupa Kıtası
CFM       : CW haberleşmesinde, Tasdik etmek
TX          : Mors haberleşmesinde “verici” yi ifade eder
BK          : Devam etmekte olan bir yayının kesilmesi için kullanılan sinyal
UR         : Senin
A1A        : Genlik Modülasyonlu, çift kenar band modüle edici alt taşıyıcı kullanmayan, sayısal bilgi ihtiva eden tek kanallı açık-kapalı şeklinde anahtarlama sistemi ile çalışan telgraf yayını
J3E        : Genlik Modülasyonlu, tek kenar band, taşıyıcısı bastırılmış, analog bilgi ihtiva eden, tek kanallı telefon yayını
TEKRARLAYICI : Telsiz cihazları arasında haberleşmeyi kolaylaştırmak amacıyla bir verici istasyonundan aldığı sinyalleri otomatik olarak başka bir frekansta alıcılara yayınlayan aktarıcılara
PSK       : Faz Kaydırmalı Anahtarlama
Frekans Band Planı :
144.010 Mhz                : FM yayını yapılamaz
50.0-50.1 MHZ           : Yalnız CW yayın moduna izin verilir
144.0-144.1 MHZ       : Yalnız CW yayın moduna izin verilir
7000-7100 Khz          : (7.000-7.100 Mhz) 40 mbandı HF
3.5 MHZ                      : 80 mbandı
14.000-14.350 Mhz  : 20 m bandı
51.525 Mhz                 : 6 m bandı
52.525 Mhz                : 6 m bandı
14250 Khz                  : (14.250 Mhz) SSBhaberleşmesi yapılabilir
1810-1850 Khz          : (1.810-1.850 Mhz) A sınıfı Amatör Telsizciler için verimiştir.
14 Mhz bandı            : Tek başına kullanabilme izni, A sınıfı amatör telsizcilik belgesine sahiplerine tanınmıştır.
1810-1840 Khz        : (1.810-1.840 Mhz) B sınıfı kullanamaz
1810-1840 Khz        : Verici çıkış gücü 9 W
10100-10150 Khz    : (10.100-10.150 Mhz) azami çıkış gücü (PEP) 75 W ‘dır.
14.075-14.100 Mhz : 20 m bandında RTTY haberleşmesi
30-300 Mhz             : VHF
Mors Alfabesi :
Sınavda kullanılan tüm harfler. Sadece koyu olanlar bilinirse, çıkarım yapılarak hepsi yapılabilir
. –       : A
– . . .   : B
.          : E
. . – .   : F
– – .     : G
. . . .    : H
. .        : I,İ
. – – –  : J
– . –    : K
. – . .  : L
_ .     : N
– – –   : O
. – – .  : P
. – .     : R
. . .     : S
–         : T
. . –     : U
. . . –   : V
– . – –  : Y
– – . .  : Z
Diğer Bilgi :
CW modunda, karşıdaki operatörün becerisine göre gönderme yapılır.
Radyo sinyallerinin yayılmasında kullanılan kritik açı, belirli iyonosfer şartlarında bir radyo dalgasının dünyaya dönen en yüksek açısıdır
Amatör telsiz telgraf haberleşmesi için istasyonaçıldığında yapılacak ilk işlem, kısa bir süre dinleme yaparak haberleşme koşullarının uygun olup olmadığını tespit etmek ve bandda çalışan istasyon bulunup bulunmadığına bakmaktır
QSL Kartları, Yapılan bir görüşme (QSO) sonunda görüşmeyi onaylamak amacı ile kullanılır. Amatör telsizciler arasında yapılan haberleşmenin alındığını veya anlaşıldığını belirten ve birbirlerine bu durumu onaylatmak için gönderilen belgedir
Amatör telsizciler tarafından kullanılan telgraf kodu, Uluslararası mors kodu
Tek telli hatlar, iki telli paralel hatlar, koaksiyel hatların hepsi transmisyon hattı çeşididir.
Herhangi bir alıcının S metre‟sinde okunan değer, alıcı antenine gelen sinyal seviyesinibelirler.
Bir elektromağnetik dalganın polarizasyonu, verici anteninin toprağa göre açısınabağlıdır.
İstenmeyen radyasyonların, ayarlanmış bir antenden yayılma riskini minimum yapabilmek için, filtre veya zayıflatıcı kullanılmalıdır.
435 Mhz de bir yagi anten, UHF TV antenine doğru çevrilir ise, RF giriş katında aşırı yükleme olur.
HF çalışması, yakınındaki bir TV alıcısını enterfere edebilir. Enterferensa neden olan sinyaller TV anteni kablosunun ekranı ve/veya IF katı yoluyla TV ‘ye ulaşır
CQ Çağrısı yapılırken, daima CW kullanılır.
Enterferans riskini azaltmak için, bir UHF TV anteni, kısa dalga verici anteninden, mümkün olduğunca uzağa yerleştirilmelidir.
Başka bir istasyonla konuşuyorken bir acil durum çağrısı duymuşsanız, derhal konuşmayı bırakınız ve acil duruma cevap veriniz.
VHF bandında haberleşme için elektromanyetik dalgaların yayılımı direkt dalgalarşeklinde gerçekleşir
İki istasyon arasında gönderilen test mesajlarının başına ve sonuna TESTkelimesi ilave edilmelidir
Amatör telsiz istasyonunda bulunan mesaj kayıt defterinde kullanılan antenin cinsinin bulunması gerek yoktur.
Amatör telsizciler şifreli haberleşme yapamaz.
Bir amatör telsiz istasyonunda bulunan mesaj kayıt defterine (log-book) Hava durumu kaydedilmez.
Herhangi bir istasyon çağrıldığında ve bağlantı kurulduğunda ;
Her bağlantı sonunda çağrı işaretleri tekrarlanır,
Simplex kanalda görüşülüyorsa ve uzun süreli görüşülecekse boş bir simplex kanala geçilmeli,
Cümleler kısa net ve anlaşılır olmalı
Bir alıcı –vericideki susturma kontrolünün amacı, hiçbir sinyal alınmadığı zaman gürültüyü kesmektir
Paket data gönderen amatör telsiz istasyonunda mikrofonkullanılmaz
Amatör Telsiz Hizmetinin beş amacından iki tanesi, eğitimli telsiz operatörleri ile elektronik uzmanlarının sayısını artırmak ve uluslararası saygınlığı geliştirmektir
İş yürütmek için amatör telsiz kullanılamaz.
Yalnızca uçağa komuta eden pilotun onayı ile ve uçağın telsiz teçhizatını kullanmadan uçakta çalıştırabilirsiniz
Gönderilecek frekansı seçerken, frekansın meşgul olup olmadığını belirlemek için dinlemeyapılır.
Herhangi bir istasyonla temaskurmak için, çağrı işaretinizi takiben CQ
CQ ‘nun bir çağrısına cevap verirken, diğeristasyonun çağrı işaretini takiben kendiçağrı işaretinizi göndermelisiniz
Frekansı kullanan iki istasyon arasındaki konuşmayı kesmenin uygun yolu, onların gönderimleri arasında kendi çağrı işaretini söylemektir
TEKNİK
Dalga :
l (dalga boyu) = V (hız) / f (frekans)
15 m = (300,000,000 m/s) /20,000,000 Hz
Dirençler :
Seri       : R=R1 + R2 + R3
Paralel : 1/R = 1/R1 + 1/R2 + 1/R3
Kondansatörler :
Seri      : 1/C = 1/C1 + 1/C2 + 1/C3
Paralel : C=C1 + C2 + C3
Formüller :
Ohm Kanunu : R (ohm) = V (volt) / I (amper)
Güç                  : W (watt) = I ^2 * R
Sinüs dalgası : Vrms = Vpeak / Ö2 Ö2~1.41
Diğer Bilgi :
Duran dalga oranı (SWR), 0olamaz.
Bir SSB vericisinin çıkış katında A sınıfı yükselteç kullanılır
Bir SSB vericisinin dengeli modülatörçıkışında, sadece çift yan band vardır
Kazancı en yüksek olan anten YAGİtipi antendir
Trap (kapanlı) antenin avantajı çok bandaçalışabilmesidir
Şehir merkezine konacak röle anteni için en uygun anten, çeyrek dalga dikey antendir
İletim halinde olan bir germanyum diyod’un uçları arasındaki voltaj düşümü yaklaşık 0.3 V
Transformatörler, alternatif akımın endüksiyon yolu ile bir devreden başka bir devreye aktarılması prensibi ile çalışır
Bir güç kaynağının beslediği devrede yük akımı geniş sınırlar içinde hızla değişiyor ise, bu güç kaynağının çıkışında, girişi şok bobinli kondansatör filtre kullanılmalıdır
Bir RF filtrede kullanılacak kondansatör Seramik kondansatördür
Bir yükselteçte çıkış gücü dBmcinsinden veriliyor. Aynı gücün Watt cinsinden değeri hesaplanırken alınan referans çarpan değeri 1 miliwatt dır.
Zener diyodun kullanılmasının ana amacı, sabit gerilim elde etmektir
Toprak (yer) dalgaları, Alçak frekans – uzun mesafe haberleşmede kullanılır
Güneş lekelerinin ve buna bağlı patlamaların, yüksek frekans haberleşmesini etkilediği bilinmektedir. Bu etkinin periyodu 11 yıldır
Kollektör ve fırça teması zayıf bir elektrik motoru, geniş bandlı ve devamlı bir enterferans kaynağıdır
Çok atlamalı çeşitli dalgaların, birbirlerini bazen yok ederek, bazen de kuvvetlendirerekaynı noktaya erişmeleri halinde fading oluşur
Geniş bandlı bir güç kuvvetlendirici çıkışında, alçak geçiren filtre kullanılır
Çıkışında band geçiren filtre ile donatılmış bir VHF verici, sadece istenilen frekansları en az kayıpla geçirir
RF akımları ile çalışan bir elektronik cihaz, mümkün olduğunca iyi ekranlanmalıdır
AGC katının işlevi, otomatik kazanç kontrolüdür. (automatic gain control)
Bir çıkış katının aşırı sürülmesi, yüksek seviyeli harmonik üretir
02.03.2020
Süleyman Atılgan
İletişim: Facebook & Instagram