Denge off-road‘un neresindedir ve önemi nedir ?

Off-road Temel Teknik Bilgiler
Sevgili off-road ve doğa tutkunu arkadaşlar, Off-road Temel Teknik Bilgiler yazı dizimizin bir paylaşımı ile daha birlikteyiz. Vereceğim bilgiler; konsantre, teknik temele dayalı, yaşanmış tecrübeleri içeren ve bazıları off-road literatüründe ilk kez isim bulacak detayları içeren paylaşımlardır. Okuyuculara fayda sağlaması dileği ile.
Bu günkü konumuz Denge off-road ‘un neresindedir ve önemi nedir ? :
Bugün konumuz bir ekipman, teçhizat veya mekanizma üzerine değil, bir kavram üzerine. “Denge” .
Temel fizik kuralları çerçevesindeki tanımı ile, bir cisim duruyorsa veya sabit hızla hareket ediyorsa dengede kabul edilir”.
Peki, denge off-road ‘un neresindedir ve önemi nedir ?
Eğer off-road ‘u toprak yolda araba kullanmaktan ibaret bir hobi olarak görmüyorsanız, denge off-road ‘un her yerinde ve her anındadır. İzlediğiniz videolarda veya bilfiil tanık olduğunuz durumlarda gerçekleşen, yatma, devrilme, takla vs hepsi denge şartları sağlanamadığı için yaşanan olaylardır. Bu yüzden off-road yaparken denge şartlarını gözetmekte fayda vardır.
Denge şartları statik ve dinamik durumda belli olmakla birlikte birbirinden biraz farklıdır.
Statik durumda ; aracın yere temas eden noktalarını birleştirin, eğer 4 lastik yere basıyor ise, bu bir dörtgendir, eğer 3 lastik yere basıyor ise bu bir üçgendir. Bknz. Resim 1
Aracın ağırlık merkezinin iz düşümü bu üçgen veya dörtgenin dışına çıkar ise araç devrilir. Bknz. Resim 2
Devrilme şartları statik durum tek başına değerlendirildiğinde çok zor ortaya çıkacakmış gibi algılanabilir. Ancak statik şartlar sadece araç durmuş vaziyette iken tek başına mevcuttur. Gerek aracın sürekli hareket halinde olmasından kaynaklanan; momentum, merkez kaç kuvveti gerekse süspansiyon sisteminden kaynaklanan etkiler ve motordan tekerleklere intikal eden döndürme etkileri nedeniyle, bazen de fren etkisi vs ile farklı şartlarda değişken denge kaybı yaratan etkilere de dinamik etkiler diyebiliriz. Bu etkilerin hepsi kütle ilintili etkiler olduğu için, hepsini aracın ağırlık merkezinden etkiyor olarak düşünebiliriz.
Basit bir şekilde özetleyecek olur isek ;
Yükseltilmiş ve tavan sepetine eşya koyulmuş bir araç ile, off-road ‘a gerek yok, virajlara hızlı girersek aracımızı devirebiliriz, veya aynı araç ile normal bir aracın yatay pozisyonda rahatlıkla yol aldığı bir rampada aracımız devrilebilir.
Düşük hızlarda tehlikesizce yürüyüp gidebileceğimiz bir engebeli sürüşte, aracın hızını doğru ayarlayamaz isek, araç, süspansiyon sisteminin etkisiyle zıplayıp devrilebiliriz.
Çok dik bir inişte, aracın hızını doğru ayarlayamaz isek ve gereğinden fazla frene basar isek, araç düz takla atabilir. Bu eğilim kısa şasi araçlarda daha fazla olacaktır.
Çok dik bir çıkışta, aracın gazına gereğinden fazla basar isek, akslardan gelen döndürme etkisi aracın burnunun havaya kalkmasına ve ters takla atmasına sebep olabilir. Bu eğilim yine kısa şasi araçlarda daha fazla olacaktır.
Vinçlediğimiz veya stap ile kurtarmaya çalıştığımız araçların, uygulayacağımız kuvvetler altında denge durumlarını doğru öngöremezsek aracın devrilmesine neden olabiliriz.
Sonuç :
Off-road için kullanılan araçların normal araçlardan daha yüksek olduğu , ve bunun daha kolay denge kaybına sebep olduğu gerçeğini aklımızdan hiç çıkartmayalım.
Saygılar, Sevgiler
05/03/2020
Süleyman Atılgan
İletişim: Facebook & Instagram